Ogólne wymagania dotyczące bezpieczeństwa maszyn i urządzeń

Wymagania prawne

Ogólne wymagania prawne dotyczące bezpieczeństwa pracy przy maszynach i urządzeniach technicznych zamieszczone są w dziale X, rozdziale IV Kodeksu pracy, w Rozporządzeniu w sprawie ogólnych wymagań dotyczących bhp (§51-61) oraz Rozporządzeniu w sprawie minimalnych wymagań dotyczących maszyn i urządzeń.

Ogólne wymagania bezpieczeństwa pracy przy maszynach i urządzeniach technicznych

Pracodawca, w przypadku, gdy pracownik ma kontakt z maszynami i urządzeniami technicznymi podczas pracy, ma obowiązek zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy, a w szczególności zabezpieczyć pracownika przed:

  •  urazami,
  •  działaniem czynników chemicznych,
  •  porażeniem prądem elektrycznym,
  • nadmiernym hałasem,
  • działaniem drgań mechanicznych,
  • promieniowaniem,
  • innymi szkodliwymi i niebezpiecznymi czynnikami środowiska pracy.

W przypadku niespełniania powyższych wymagań przez maszyny, pracodawca ma obowiązek wyposażyć je w urządzenia ochronne. Dodatkowo niedopuszczalne jest użytkowanie maszyn i urządzeń technicznych, które nie posiadają aktualnej oceny zgodności (nie posiadają znaku CE).

Bezpieczeństwo i higiena pracy przy obsłudze maszyn i urządzeń technicznych

Eksploatacja maszyn i urządzeń technicznych powinna odbywać się zgodnie z wytycznymi zawartymi w instrukcjach i dokumentacjach techniczno-ruchowych. Minimalizacja ryzyka zawodowego powinna się odbywać przede wszystkim poprzez:

  • zapewnienie odpowiednich odległości pomiędzy elementami ruchomymi maszyny a ruchomymi lub stałymi elementami otoczenia,
  • zapewnienie, aby wszystkie elementy odprowadzane i dostarczane do maszyny, były doprowadzane w sposób bezpieczny.

Każda maszyna powinna być wyposażona w element sterowniczy, który jest przeznaczony do jej całkowitego zatrzymania. W przypadku, gdy zidentyfikowane zagrożenia stanowią duże ryzyko podczas użytkowania maszyny, lub ze względu na wydłużony czas zatrzymania się maszyny, urządzenia mechaniczne wyposaża się w przycisk lub inny element zatrzymania awaryjnego. Elementy sterownicze mające wpływ na bezpieczeństwo powinny być odpowiednio oznakowane, zgodnie z wytycznymi zawartymi w Polskich Normach (wytyczne zaprezentowane będą w kolejnych wpisach). Dodatkowo należy pamiętać o odpowiednim oznakowaniu wszystkich urządzeń przeznaczonych do odłączania energii.Ponadto, gdy jest to konieczne, maszyny mocuje się do odpowiednich zaczepów, aby zapewnić ich stateczność.

Przy obsłudze maszyn wielostanowiskowych oraz przy zespołowej obsłudze maszyny, urządzenia powinny być wyposażone w sprawną sygnalizację świetlną lub dźwiękową, która uprzedza pracowników o uruchomieniu maszyny. Maszyny, które stwarzają zagrożenie dla otoczenia ze względu na rodzaj wykonywanej pracy, również powinny być wyposażone w taką sygnalizację.

Osłony

Elementy ruchome i inne części maszyn, które w razie zetknięcia z nimi powodują zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika, osłania się do wysokości co najmniej 2,5 metra odpowiednimi urządzeniami osłonnymi, z wyjątkiem maszyn, w których zainstalowanie takiej osłony nie jest możliwe ze względu na proces produkcyjny. Pasy, łańcuchy i inne elementy układów napędowych zagrażających spadnięciem, znajdujących się na wysokości ponad 2,5 metra nad stanowiskami pracy powinny być osłonięte od dołu trwałymi osłonami. Wymagania, które powinny spełniać osłony to :

  • trwałość;
  • zapewnienie bezpieczeństwa pracownikom;
  • samodzielne funkcjonowanie, gdy jest to celowe;
  • trudność w usunięciu lub odłączeniu bez pomocy narzędzi;
  • powinny być zainstalowane w odpowiedniej odległości od zagrożenia;
  • powinny ograniczać dostęp do strefy niebezpiecznej;
  • nie mogą ograniczać widoczności i utrudniać operacji technologicznej oraz powodować dodatkowego obciążenia dla pracowników;
  • przy obsłudze maszyn szczególnie niebezpiecznych, wyłączenie osłony musi powodować zatrzymanie się maszyny;

Użytkowanie maszyn bez urządzeń ochronnych jest niedopuszczalne.

W przypadku uszkodzenia bądź jakiejkolwiek awarii maszyny, pracownik powinien niezwłocznie powiadomić przełożonego. Użytkowanie uszkodzonej maszyny jest niedopuszczalne oraz urządzenia takie powinny być w sposób jasny i klarowny oznaczone, iż są uszkodzone. Maszyn będących w ruchu nie wolno pozostawiać bez nadzoru, chyba, że dokumentacja techniczno-ruchowa stanowi inaczej. Ponadto maszyn, będących w ruchu nie wolno naprawiać ani konserwować z wyjątkiem specjalnych urządzeń określonych w dokumentacji. Jeżeli naprawa lub konserwacja maszyny wymaga specjalnych uprawnień lub stwarza zagrożenie dla pracownika, pracodawca powinien zatrudnić odpowiednich specjalistów.

Pracownicy, którzy zatrudnieni są przy obsłudze maszyn, w szczególności podczas pracy z elementami ruchomymi takimi jak pasy, łańcuchy, koła, stwarzającymi zagrożenie pochwycenia, powinni nosić ubranie robocze bez luźnych elementów oraz nakrycia głowy.

Pracodawca winien ustalić maszyny, których pozostawienie bez nadzoru stwarza poważne zagrożenie oraz ustalić szczegółowe warunki obsługi i nadzoru tych maszyn.

Maszyny przeznaczone do podnoszenia ładunków oznacza się informacją o udźwigu maksymalnym i zapewnia ich stateczność.

Kontrola maszyn

Pracodawca zapewnia, w przypadku pracy maszyny w warunkach powodujących pogorszenie jej stanu technicznego, kontrole okresowe a także badania przeprowadzane przez odpowiednie jednostki lub przez pracowników posiadających odpowiednie kwalifikacje. Specjalną kontrolę zarządza się w przypadku wystąpienia:

  • prac modyfikacyjnych;
  • zjawisk przyrodniczych;
  • wydłużonego czasu postoju maszyny;
  • niebezpiecznych uszkodzeń oraz wypadków przy pracy.

Wyniki kontroli przechowuje się przez okres 5 lat od daty przeprowadzenia kontroli.

Pracodawca zapewnia pisemne instrukcje, zawierające minimum informacje dotyczące bezpiecznego i higienicznego użytkowania maszyny, które obejmują:

  • warunki użytkowania maszyn;
  • występowanie sytuacji nietypowych;
  • praktyki użytkowania maszyn.

Ponadto pracodawca powinien informować o zagrożeniach podczas użytkowania maszyny jak również powinien dbać o to, aby pracownicy odbyli przeszkolenie z zakresu bezpiecznego użytkowania maszyn oraz posiadali specjalistyczne wyszkolenie w zakresie użytkowania i napraw maszyn.

Sprawdź specjalistyczne publikacje z zakresu bhp i prawa pracy

Masz problem? Skorzystaj z darmowej porady.

Pisz na bezpieczenstwo.pracy.blog@gmail.com

3 comments on “Ogólne wymagania dotyczące bezpieczeństwa maszyn i urządzeń
    • wtedy należy spojrzeć do DTR maszyny lub urządzenia i zgodnie z zawartymi wskazówkami wykonywać konserwacje lub przeglądy.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>


  • Facebook